Κατά καιρούς δημοσιεύονται εκθέσεις από διάφορους φορείς, εγχώριους και ξένους, που μας θυμίζουν το μεγάλο κόστος που έχει η διαφθορά για την οικονομία αλλά και το βάθος της διάβρωσης που προκαλεί στο κράτος δικαίου.
Ξέρουμε ότι η διαφθορά, παγκοσμίως, ανθεί όπου υπάρχει δημοκρατικό έλλειμα και θεσμικές δυσλειτουργίες, σε κοινωνίες που δοκιμάζονται από μεγάλες οικονομικές και κοινωνικές ανισότητες, σε συνθήκες οικονομικής δυσπραγίας και αβεβαιότητας. Στη χώρα μας το φαινόμενο αυτό είναι υπαρκτό διαχρονικά, ανεξάρτητα από την δημοσιονομική κατάσταση, και έχει βαθιές ρίζες που φτάνουν μέχρι τα θεμέλια του ελληνικού κράτους. Από τη διαπλοκή των ελίτ μέχρι το φακελάκι στο γιατρό, από το πολιτικό μαύρο χρήμα μέχρι το γρηγορόσημο, από την ανοχή στη φοροδιαφυγή μέχρι τους πελατειακούς διορισμούς, τα πολλά και διαφορετικά επίπεδα εκδήλωσης του φαινομένου δείχνουν ότι πρόκειται για συστημική διαφθορά και αυτό κάνει εξαιρετικά δύσκολη αλλά και επιτακτικά αναγκαία την καταπολέμησή της. Εχουν γίνει σημαντικά βήματα για να εμπεδωθούν κανόνες διαφάνειας και ελέγχου, επειδή η διαφθορά αποτελεί, εκτός από ηθικό μειονέκτημα, τροχοπέδη σε κάθε προσπάθεια ανάπτυξης και προόδου.
Η απάντηση δεν μπορεί παρά να είναι θεσμική. Μόνο ένα πολύ αυστηρό πλαίσιο μπορεί να έχει αποφασιστική επίδραση προς την κατεύθυνση που επιθυμούμε. Νομίζω ότι έχει μεγάλη σημασία η δύναμη του παραδείγματος από την πλευρά της πολιτικής τάξης και ακόμη μεγαλύτερη ο προσανατολισμός της παιδείας μας στη διαμόρφωση συνειδήσεων πολιτών που δεν χρησιμοποιούν αλλά σέβονται και υπερασπίζονται τη δημοκρατία με τη στάση ζωή τους.
