Με χαρά εγκαινιάζω σήμερα την έκθεση «Τομή ’74, από τη Δικτατορία στη Δημοκρατία», που συνδιοργανώνουν τα Γενικά Αρχεία του Κράτους, η Εθνική Βιβλιοθήκη της Ελλάδος και η ΕΡΤ. Είναι μια έκθεση που δίνει το στίγμα των τεκταινομένων και των τάσεων τα πρώτα χρόνια μετά από την πτώση της δικτατορίας και την αποκατάσταση της δημοκρατίας, συγκεντρώνοντας πολύτιμο υλικό, αναδεικνύοντας με έξοχο τρόπο τα ιστορικά γεγονότα και διαφυλάσσοντας τα μνημονικά ίχνη των πρωταγωνιστών τους.
Μισός αιώνας έχει περάσει από το πλέον σημαντικό ορόσημο της νεότερης ιστορίας μας, μισός αιώνας ομαλής, ειρηνικής και προοδευτικής πορείας. Η χώρα μας άφησε πίσω της τα τραύματα του παρελθόντος και στη συνείδηση των πολιτών εδραιώθηκαν οι δημοκρατικοί θεσμοί και η πίστη στην κοινή μας συνύπαρξη. Σημαντική στιγμή της μακράς πορείας προς την ευημερία και την ανάπτυξη υπήρξε εξάλλου μια από τις πρώτες πράξεις της Μεταπολίτευσης με ξεχωριστή συμβολική σημασία, αφού σηματοδοτούσε την επάνοδο της Ελλάδας στο ευρωπαϊκό γίγνεσθαι: η επανεπικύρωση της Ευρωπαϊκής Σύμβασης Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, και, βεβαίως, η ένταξή μας στην τότε ΕΟΚ λίγα χρόνια αργότερα. Οι Έλληνες επιβεβαίωσαν και εμπλούτισαν την ταυτότητα και τα βιώματά τους στην Ευρώπη. Μια Ευρώπη που ανατρέχει πάντα στην Ελλάδα για τη διαφύλαξη και την επίκληση του ιστορικού και αξιακού της βάθους.
Η Μεταπολίτευση υπήρξε παράλληλα μια πολιτισμική τομή, με τη φιλελευθεροποίηση των ηθών και των προτύπων της ζωής, την εμβάθυνση στην ισότητα των φύλων, την ελευθερία της πολιτικής και καλλιτεχνικής έκφρασης, την κοινωνική κινητικότητα και την εξωστρέφεια των Ελλήνων. Είχε, ωστόσο, και τις μεγάλες ανατροπές και τα πισωγυρίσματά της, τις σκληρές, επώδυνες εμπειρίες των μεγάλων κρίσεων του καιρού μας, ιδίως της δημοσιονομικής, η οποία δοκίμασε με ένταση οριακή τις υλικές και πνευματικές αντοχές του έθνους, όπως και το πολιτικό σύστημα και τους θεσμούς. Η δημοκρατία και η κοινωνία μας, όμως, επέδειξαν αξιοσημείωτη ανθεκτικότητα και άντλησαν δύναμη από το πλούσιο μεταπολιτευτικό κεκτημένο. Σήμερα μπορούμε να αντιμετωπίσουμε με καλύτερες προϋποθέσεις, αναστοχαζόμενοι πάνω στις κατακτήσεις, αλλά και τις παθογένειες της Μεταπολίτευσης, τις πολύπλευρες προκλήσεις του μέλλοντος.
Τομή και ταυτόχρονα διάρκεια, ρήξη και συνέχεια, η Μεταπολίτευση σφράγισε την εθνική μας εξέλιξη, αποτελώντας σημείο αναφοράς της πολιτείας μας και σημαντική παρακαταθήκη για τα χρόνια που έρχονται. Θέλω να συγχαρώ από καρδιάς όλους όσους εργάστηκαν για την υλοποίηση αυτής της σημαντικής έκθεσης.
