Κάθε επέτειος είναι αφορμή για απολογισμούς, αποτιμήσεις και αναθεωρήσεις. Η επέτειος των εκατό χρόνων μιας ιστορικής εφημερίδας όπως «Το Βήμα», που κυκλοφόρησε ως «Ελεύθερον Βήμα» σε μια ταραχώδη εποχή της νεότερης ιστορίας μας, λίγους μήνες πριν από τη Μικρασιατική Καταστροφή, με πρόθεση «να εισφέρει νέον φως» στην ερμηνεία της πολιτικής και κοινωνικής πραγματικότητας της χώρας, είναι μια πολύπλευρη πρόκληση. Ανατρέχοντας στη μακρόχρονη πορεία της εμβληματικής εφημερίδας, συλλογιζόμαστε τη σημασία του τύπου και την καίρια επίδρασή του στη δημόσια σφαίρα. Την ίδια στιγμή, αναστοχαζόμαστε πάνω στους τρόπους με τους οποίους η έντυπη δημοσιογραφία, έκφραση και συμπύκνωση του δημοκρατικού δικαιώματος στην ενημέρωση, εκπληρώνει σήμερα αυτή την αποστολή.
Το Βήμα επεδίωξε εξαρχής να είναι μια εφημερίδα δυναμική, δημοκρατική, πλουραλιστική, ανοιχτή στα σύγχρονα ρεύματα της σκέψης, στον πολιτισμό, στις ιδέες. Από την πολιτική αρθρογραφία ως τις διεθνείς ανταποκρίσεις, από τα λογοτεχνικά κείμενα (είναι χαρακτηριστικό ότι το «Φυντανάκι», η αθηναϊκή ηθογραφία του Παντελή Χορν, διασκευασμένη σε μυθιστόρημα, άρχισε να δημοσιεύεται σε συνέχειες από τον χειμώνα του 1922) ως την μουσικοκριτική και την κριτική κινηματογράφου (για πρώτη φορά σε εφημερίδα της Αθήνας), από τα ζωντανά ρεπορτάζ και τις μεγάλες έρευνες ως τις γελοιογραφίες, το Βήμα παρακολούθησε σε όλες τις εκφάνσεις του τον ελληνικό βίο, αποτέλεσε γέφυρα με τον κόσμο πέρα από τα σύνορά μας, καλλιέργησε τα ποικίλα ενδιαφέροντα του αναγνωστικού του κοινού, μερίμνησε για τη γλώσσα, δίνοντας έμφαση στην σαφήνεια, την ακρίβεια, αλλά και την ευγένεια. Προέκρινε τη νηφαλιότητα και την αντικειμενικότητα έναντι των εύκολων εντυπώσεων και του λαϊκισμού, ισοστάθμισε την είδηση με τη γνώμη, προσπαθώντας να συλλαμβάνει τον παλμό της επικαιρότητας και να εμβαθύνει στα γεγονότα. Φιλοξένησε κείμενα των σπουδαιότερων εκπροσώπων της δημοσιογραφίας και πλήθους διανοητών από τους χώρους της πολιτικής, της οικονομίας, των γραμμάτων και των τεχνών.
Ιδιαίτερη μνεία οφείλεται, ασφαλώς, στη στάση του Βήματος κατά την περίοδο της επτάχρονης δικτατορίας. Συνέχισε να εκδίδεται, αποτελώντας στήριγμα κάθε δημοκρατικού πολίτη. Προέβαλλε την παραβίαση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων από το καθεστώς, προάσπισε την τιμή και το κύρος του πολιτικού κόσμου της χώρας, αποκρούοντας τις προσπάθειες της χούντας να τον σπιλώσει, και υπογράμμισε την ανάγκη αποκατάστασης της δημοκρατικής νομιμότητας και του κράτους δικαίου.
Το Βήμα αποτελεί ένα πολύτιμο αρχείο της πολιτικής και της κοινωνικής ιστορίας μας, έναν ανοικτό χώρο συνομιλίας με το παρελθόν και όχι απλώς ένα αποθετήριο μνήμης. Ταυτόχρονα, παραμένει μια εφημερίδα που σέβεται την εκατόχρονη παράδοση εγκυρότητας, υπηρετώντας την αλήθεια με αμεροληψία, γνώση και ευθύνη. Εύχομαι να συνεχίσει στον δρόμο που χάραξαν οι ιδρυτές του, οι αφοσιωμένοι δημοσιογράφοι και οι κορυφαίοι συνεργάτες του, ως εστία ανεξάρτητης ενημέρωσης και προαγωγής πολιτισμού.
