Από τα μεγαλύτερα εγκλήματα του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου υπήρξαν αναμφισβήτητα αυτά που αφορούσαν την εξολόθρευση ολόκληρων πληθυσμών και, πολλές φορές, την καταστροφή ή τη λεηλασία χωριών.
Τεράστιος είναι ο κατάλογος των ελληνικών χωριών που κάηκαν από τους ναζί και χιλιάδες τα θύματα – άνδρες, γυναίκες, παιδιά, άμαχοι όλοι – που σφαγιάστηκαν στο όνομα του φρικιαστικότερου παραλογισμού που γνώρισε η ανθρωπότητα: του ναζισμού.
Τα χαράματα της 16ης Αυγούστου 1943 οι Γερμανοί εισβάλλουν στο Κομμένο, αποφασισμένοι να αιματοκυλίσουν τους ανθρώπους και να καταστρέψουν το βιος τους, ευτελίζοντας κυριολεκτικά κάθε έννοια ανθρώπινου πολιτισμού.
Η ένταση της βίας και του θηριώδους ξεσπάσματος των κατακτητών μετατρέπει το Κομμένο μέσα σε λίγες εφιαλτικές ώρες σ’ένα σωρό από πτώματα, στάχτη, φωτιά και καταστροφή.
Περισσότερες από τριακόσιες αθώες ψυχές – ιερείς, άνδρες, γυναίκες, παιδιά, ανήμποροι γέροντες – θα οδηγηθούν στη σφαγή. Ένα μακελειό, η φρίκη του οποίου θα σημαδέψει δια βίου όλους τους επιζήσαντες και θα χαράξει για πάντα τη φυσιογνωμία αυτού του τόπου. Μια σφαγή που δεν συνιστά μόνο έγκλημα πολέμου, αλλά και έγκλημα κατά της ανθρωπότητας.
Οι ποταμοί αίματος των μαρτυρικών θυμάτων μας θυμίζουν ότι η ελευθερία κατακτιέται πάντοτε με θυσίες συνεχείς και βιώνεται ως οδύνη, πόνος και σταυρός, για να γίνει δόξα και φως των ατόμων και των εθνών.
Εξήντα ένα χρόνια μετά, η Ελληνική Πολιτεία έχει ένα διαρκές χρέος απέναντι στους μάρτυρες του Κομμένου, τους επιζώντες και τους οικείους τους. Το χρέος να διατηρήσει άσβεστη τη μνήμη της σφαγής ως μία από τις πιο τραγικές στιγμές μιας κορυφαίας περιόδου της ελληνικής ιστορίας: της Κατοχής και της Εθνικής Αντίστασης.
Σαν ελάχιστη τιμή στα θύματα του Ολοκαυτώματος του Κομμένου, ας αποθησαυριστεί ο λυρικός λόγος του Νικηφόρου Βρεττάκου:
«Δεν σας ξεχάσαμε.
Είναι η καρδιά μας ένα ευρύ πεδίο αναστάσεως.
Δεν σας αφήσαμε άνιφτους και άντυτους,
Όλο αίματα, τρύπες και χώματα.
Μάρτυς ο ήλιος μας δεν σας ξεχάσαμε!»
