……… Γιατί αν η Ελλάδα, με τα οκτώ χρόνια της Επαναστάσεως γνώρισε πολλές νίκες, οι οποίες εβοήθησαν την Επανάσταση να επικρατήσει, κυρίως βοηθήθηκε αττό μία ήττα, το Μεσολόγγι. Καμμία άλλη ήττα δεν εβοήθησε την Ελλάδα όσο η πτώση του Μεσολογγίου, όσο η έξοδος του Μεσολογγίου, που συνεκίνησε όλον τον κόσμο. Το Μεσολόγγι ήταν ήδη γνωστό αττό το Θάνατο εδώ και τις δύο προηγηθείσες επισκέψεις του Λόρδου Βύρωνος.
Αλλά όταν έγινε γνωστός στην Ευρώπη ο τρόπος με τον οποίο το Μεσολόγγι έπεσε, διότι δεν ηττήθη ποτέ το Μεσολόγγι, τότε ξεσηκώθηκε πανευρωπαϊκός o ενθουσιασμός και έφτασαν όλοι να βοηθήσουν την Ελλάδα όχι μόνον με τον οβολόν τους ή με τα χρήματα τα περισσότερα τα οποία διέθεταν, αλλά με την ψυχική τους συμπαράσταση. Και έτσι μπόρεσε η Ελλάδα να κερδίσει αυτόν τον φοβερό πόλεμο του 1821.
Αλλά πώς έπεσε το Μεσολόγγι; Πώς κατέληξε το Μεσολόγγι να πάρει αυτή την απόφαση, που δεν θυμάμαι ποιος την πρότεινε, είναι γνωστός ποιος οπλαρχηγός την πρότεινε και πώς την αποδέχθηκαν όλοι, μικροί και μεγάλοι, οπλισμένοι και άοπλοι, γέροντες και νέοι. Και οι γέροντες εδήλωσαν ότι εμείς δεν είμαστε σε Θέση να μετάσχουμε στην πολεμική έξοδο, Θα μείνουμε εδώ και Θα πεθάνουμε εδώ, αλλά θα παρασύρουμε στο Θάνατο και στο Θάνατό μας όσους μπορούμε περισσότερους αττό τους εχθρούς . Και δεν έγιναν μόνον δύο, έγιναν περισσότερες στις μπαρουταποθήκες εκρήξεις. Δεν ήταν μόνον o Ιωσήφ, δεν ήταν μόνον ο Καψάλης και οι γυναίκες ακόμη στα σπίτια τους παρέσυραν τους Τουρκαλβανούς, τους παρέσυραν, με την επιθυμία των Τούρκων να κερδίσουν ό,τι μπορούσαν περισσότερο από ζώντας και από υλικά αγαθά, τους παρέσυραν στο Θάνατο.
Και ας είναι για πάντα καταραμένος μέσα στην ιστορία αυτός που πρόδωσε την απόφαση των Μεσολογγιτών να κάνουν την έξοδο το βράδυ της 10ης Απριλίου. Εάν δεν είχε προδοθεί το Μεσολόγγι, μπορεί να ήταν και άλλη μία νίκη, μέσω της εξόδου, σε βάρος των εχθρών της Ελλάδος.
Αλλά το Μεσολόγγι δεν έπεσε μόνον από την προδοσία. Επεσε από την ασυνεννοησία των Ελλήνων. Είχε φθάσει στα έσχατα όρια της αντοχής του και έστελνε απεγνωσμένα παρακλήσεις και ειδήσεις στην κυβέρνηση, η οποία έδρευε τότε στην Υδρα και στο Ναύrτλιο, αλλά στην Υδρα περισσότερο λόγω της εκεί κατοικίας του Κουντουριώτη, να στείλουν χρήματα από το τελευταίο δάνειο που εισέπραξε η κυβέρνηση από την Αγγλία, να στείλουν χρήματα να εξοπλίσουν το στόλο, να δώσουν στο στόλο χρήματα και τα οφειλόμενα στους ναύτες και να μπορέσουν να διασπάσουν τον κλοιό που είχε οργανωθεί γύρω από το Μεσολόγγι. Και όταν είχαν καταλυφθεί και οι νησίδες της λιμνοθάλασσας και τότε ακόμα μπορούσε ο ελληνικός στόλος να διασπάσει τον αποκλεισμό. Αλλά αδιαφορούσαν εκείνοι που συγκροτούσαν το Εκτελεστικό της εποχής. Αδιαφόρησαν. Οι δε τελευταίοι απεσταλμένοι του Μεσολογγίου δεν πρόλαβαν να ξαναγυρίσουν μέσα στην πόλη και έμειναν απέξω. Και παρακολούθησαν και εκείνοι μαζί με άλλους την απεγνωσμένη έξοδο των Μεσολογγιτών.
Ετσι έπεσε το Μεσολόγγι. Από έλλειψη ενδιαφέροντος, από έλλειψη ομονοήσεως, από έλλειψη προβλέψεως πολιτικής. Διότι αν είχαν διατεθεί χρήματα στον Μιαούλη, ο οποίος γύριζε με το στόλο του έξω από τον Πατραϊκό κόλπο, Θα μπορούσε να εφοδιάσει το Μεσολόγγι. Αλλά, ένας στόλος χωρίς χρήματα, που δεν είχε ούτε για την βιοποριστική ανάγκη τις δυνατότητες των ναυτών να καλύψει, ήταν φυσικό να πάψει να πολεμά.
Σήμερα λοιπόν, πολύ καλά κάνουμε και ξαναθυμόμαστε αυτή την επέτειο, για να ξαναεπικαλεσθούμε την ανάγκη της ομοψυχίας της εθνικής, την οποία – Θα μου επιτρέψετε να πω – την έχουμε επιτύχει. Άλλη ομοψυχία χρειαζόμαστε αυτή τη στιγμή.
Θα πω μερικά πράγματα, διότι μου το επιτρέπει η προ ολίγων ημερών τελετή που έγινε στη Στοά του Αττάλου, όπου υπεγράφη η προσχώρηση στην Ευρωπαϊκή Ενωση 10 καινούργιων χωρών, που έρχονται να συμπληρώσουν τις 15 προϋφιστάμενες. Χρειαζόμαστε και στον ευρωπαϊκό χώρο ομοψυχία και ομόνοια και συμφωνία. Είναι απαραίτητη αυτή η ανάγκη για να μην παρουσιάζονται τα φαινόμενα που παρουσιάστηκαν τις τελευταίες ημέρες και τα οποία πλήττουν καιρίως την έννοια της Ενωμ
ένης Ευρώπης. Βεβαίως θα μου πείτε και εγώ το αναλογίζομαι, πώς είναι δυνατόν 25 κράτη, να μην συγκρουσθούν μεταξύ τους; Υπάρχει ένας τρόπος, νομίζω ότι υπάρχει ένας τρόπος: Εάν όλοι και οι 25 αποδεχθούν, ως κριτήριο των αποφάσεών τους πρώτα και των πράξεών τους ύστερα, τις μεγάλες αρχές της Ευρωπαϊκής Ενώσεως, προς τις οποίες οφείλουν να συμβιβαστούν και τις οποίες με την υπογραφή τους τα μεν παλαιά μέλη διεκήρυξαν άλλη μία φορά, τα δε νέα μέλη ανέλαβαν να τις υπηρετήσουν.
Και ποιες είναι αυτές οι αρχές της Ευρωπαϊκής Ενώσεως, οι οποίες ενδεχομένως επιτρέπουν την κοινή συνεννόηση και την ομοψυχία; Είναι η ιδέα της Δημοκρατίας, η ιδέα της Δικαιοσύνης, υπό την έννοια του διεθνούς δικαίου και της ανάγκης οτιδήποτε πράττει και αποφασίζει η Ευρωπαϊκή Ενωση να είναι σύμφωνο με την έννοια του διεθνούς δικαίου. Είναι η έννοια της Αλληλεγγύης μεταξύ των κρατών που απαρτίζουν την Ευρωπαϊκή Ενωση. Είναι ο σεβασμός των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, που πρέπει να οδηγεί. Και είναι, βεβαίως, η έννοια της Ειρήνης, που είναι ένας βασικός στόχος, που και αυτός επιτεύχθηκε κατά μέγα μέρος στο χώρο της Ευρωπαϊκής Ενώσεως.
Εάν αυτό κατορθωθεί, τότε όλοι αυτοί οι αγώνες, ελληνικοί και ξένοι, αγώνες υπέρ της ελευθερίας των λαών, αγώνες υπέρ της δημοκρατίας και της δικαιοσύνης, αγώνες οι οποίοι έχουν εξυψώσει τα ιδεώδη αυτά σε βωμό προσκυνήματος, Θα μπορέσουν να επικρατήσουν.
Γι αυτό θέλω και εγώ μαζί με όλους εσάς, αφού σκύψουμε το κεφάλι και προσκυνήσουμε και το γεγονός και τους ανθρώπους που το δημιούργησαν, να προσκυνήσουμε και αυτές τις μεγάλες ιδέες, που ενώνουν όλους τους ευρωπαϊκούς λαούς, ιδέες που έχουν ξεκινήσει από την Ελλάδα και οδηγούν σήμερα τη ζωή και των ανθρώπων και των εθνών.
Δεν αγάπησαν ποτέ οι Ελληνες τον πόλεμο, έστω και αν Θαυματούργησαν σαυτόν. Οι Ελληνες αποδέχθηκαν τον πόλεμο μόνον ως εσχάτη ανάγκη. Και σήμερα πάλι η ίδια ειρηνόφιλη διάθεση επικρατεί απάκρου σε άκρο της χώρας. Κανείς δεν θέλει τον πόλεμο. Αλλά όταν ο πόλεμος επιβάλλεται, χάριν υπερασπίσεως αυτών των μεγάλων ιδεωδών, όπως επεβλήθη κατανάγκην στους σκλαβωμένους Ελληνες για να ανακτήσουν την ελευθερία τους, τότε είναι και αυτός καλοδεχούμενος. Ελπίζω, για να μην πω ότι είμαι βέβαιος, ότι δεν θα χρειασθεί να καλοδεχθούμε κανέναν άλλον πόλεμο, παρά μόνον να αγωνιζόμαστε υπέρ της ειρήνης. Και η μεγάλη αυτή Θυσία του Μεσολογγίου και των Μεσολογγιτών υπέρ της ειρήνης τελικώς έγινε.
Και Θέλω, κύριε Δήμαρχε, να σηκώσω και εγώ το ποτήρι μου με τη σειρά μου για να πιω στην υγεία όλων των παρευρισκομένων, αλλά και για να τονίσω την παγκόσμια αξία αυτών των μεγάλων ιδεωδών, που η Ελλάς πρώτη διεκήρυξε και όλοι σήμερα υπηρετούμε. Χρόνια πολλά σε όλους.
