Κύριε Δήμαρχε,
Θα ήθελα να σας ευχαριστήσω άλλη μία φορά όχι μόνο για το ωραιότατο δώρο το οποίο μου προσφέρατε, αλλά για τη φιλοξενία σας γενικότερα.
Σεβασμιώτατε, η δική σας παρουσία λαμπρύνει αυτή την τελετή και είναι ιδιαίτερη τιμή και για μένα, όπως τιμή είναι η παρουσία των κυρίων υπουργών, αλλά και του κυρίου βουλευτού, ο οποίος μας εγκατέλειψε διότι έχει άλλη απασχόληση, είμαι εξαιρετικά ευτυχής διότι αυτή τη σπουδαία επέτειο την εορτάζω μαζί σας.
Σε μια περίοδο που εξεφράσθησαν τα αντιπολεμικά αισθήματα των λαών, διότι ήταν ένας πόλεμος που δεν έγινε αποδεκτός από την κοινότητα των εθνών, ένας πόλεμος που δεν είχε και δεν έχει δικαίωση ακόμη, ένας πόλεμος που δεν μπόρεσε να αποδείξει ούτε αυτό το οποίο εξήγγειλε όταν ξεκίνησε, δηλαδή τη διάλυση κάποιου χημικού οπλοστασίου του Σαντάμ, σε μια τέτοια περίοδο δεν μπορεί κανείς να μην αναλογισθεί και να μην συγκρίνει τους διαφόρους πολέμους και τις διάφορες εποχές.
Δεν πρόκειται να συμπληρώσω σε τίποτα τον εξαίρετο ομιλητή, ο οποίος όχι μόνον εξιστόρησε τα της μάχης του Σκρα, αλλά περιέγραψε και την πολιτική κατάσταση και τις πολιτικές συνέπειες αυτής της μάχης. Το μόνο που θέλω από απόψεως ιστορικής να τονίσω είναι ότι αυτή η μάχη του Σκρα είναι η πρώτη βεβαία νίκη των συμμάχων εκείνης της εποχής. Όπως η πρώτη νίκη ήταν και στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, του πολέμου της Αλβανίας, έτσι και στον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο η πρώτη νίκη στις συμμαχικές δυνάμεις εδόθη από τον ελληνικό στρατό.
Και αυτό είναι εξαιρετικά σημαντικό ή αν δεν θέλετε να πω ότι είναι σημαντικό είναι εξαιρετικά συμβολικό, ότι εκείνοι οι οποίοι επρομάχησαν υπέρ της ελευθερίας και αυτή τη μάχη την οδήγησαν μέχρι της νίκης είναι οι Έλληνες.
Από εκεί και πέρα, ας αφήσουμε αυτή την εποχή τη συγκεκριμένη και ας δούμε ύστερα εάν μπορούμε, το ρόλο που έπαιξε η Μακεδονία στην ελληνική ιστορία. Ότι η Μακεδονία είναι η Ελλάς, δεν χρειάζεται να το επαναλάβω μετά τον Στράβωνα. Οι βασιλείς της Μακεδονίας είχαν την καταγωγή τους από τον βασιλικό Οίκο του Άργους, οι Έλληνες της Μακεδονίας μιλούσαν ελληνικά, όπως αποδεικνύεται από όλες τις επιγραφές, αλλά όχι μόνον από τις επίσημες επιγραφές εναντίον των οποίων ευρέθη και κάποια μερίς επιστημόνων να ανταπαντήσει ότι μπορεί τα επίσημα γράμματα, οι επίσημες επιγραφές να είναι ελληνικά, αλλά κάποια άλλη γλώσσα μιλούσε ο απλός λαός. Απεδείχθη και αυτό αναληθέστατο, διότι προ ετών ευρέθησαν αναθήματα, τα οποία προήρχοντο από απλούς ανθρώπους, γραμμένα και εκείνα στην ελληνική γλώσσα. Ήσαν αναθήματα στους θεούς, αυτό το οποίο εγώ έχω υπόψη μου και γνωρίζω, μία η οποία ηύχετο υπέρ των ερωτικών της προσπαθειών στον Δία. Ήσαν γραμμένα στην ελληνική γλώσσα.
Βέβαια, το επιχείρημα το οποίο απομένει είναι ό,τι όταν εδικάζετο ο Κλείτος του είπε ο Αλέξανδρος εάν θέλει να μιλήσει μακεδονικά για να απαντήσει ευχερέστερα στην κατηγορία. Είναι σαν να λέγει κάποιος σήμερα σέναν Κρητικό: μίλα Κρητικά παιδί μου, να σε καταλάβουμε καλύτερα, ή όπως μιλούν οι Αιτωλοακαρνάνες, μια και είμαστε μεταξύ μας. Ότι είναι ελληνική διάλεκτος, δεν υπάρχει καμμία αμφιβολία και το ότι αισθανόντουσαν Έλληνες οι Μακεδόνες δεν υπάρχει καμμία αμφιβολία. Αρκεί να σας υπενθυμίσω ότι μετά τη μάχη του Γρανικού ο Αλέξανδρος έστειλε τις 300 ασπίδες να αφιερωθούν στον Παρθενώνα, λέγοντας: Αλέξανδρος και οι Έλληνες πλην Λακεδαιμονίων, η περίφημη φράση, η οποία υπεδείκνυε ότι ήταν μια συλλογική προσπάθεια στην οποία ετέθησαν επικεφαλής οι Μακεδόνες, όχι μόνο για να καταλάβουν τον τότε πολιτισμένο κόσμο, όχι μόνο για να ανταποδώσουν τα πλήγματα, τα οποία προ 150 ετών είχαν επιχειρήσει οι Πέρσες κατά της Ελλάδος, αλλά και για να διαδόσουν τον ελληνικό πολιτισμό και την ελληνική γλώσσα, η οποία έγινε τότε η διεθνής γλώσσα, η κοινή γλώσσα όλων. Και μαζί με τη γλώσσα μετεφέρθησαν όλα τα στοιχεία του ελληνικού πολιτισμού, ο οποίος άνθισε σε όλη την περίοδο των ελληνιστικών βασιλείων επί σ
ειρά ετών.
Την περίοδο των Ρωμαίων που επακολούθησε, οι Μακεδόνες ήσαν οι τελευταίοι που αμύνθησαν υπέρ της Ελλάδος. Δεν μπόρεσαν να νικήσουν τους Ρωμαίους, ίσως από ατυχία, ίσως από τις περιστάσεις τις ιστορικές. Η περίφημος μάχη της Πύδνας λέγεται ότι εχάθη από τον Περσέα, διότι δεν επλήρωσε στους συμμάχους τα οφειλόμενα και τον εγκατέλειψαν προ της μάχης. Εάν είναι αυτή η αιτία αλλοίμονο στην Ελλάδα.
Αλλά είναι βέβαιο ότι οι Μακεδόνες πάντοτε όχι μόνο αμύνθηκαν υπέρ της Ελλάδος και προμάχησαν υπέρ αυτής, αλλά και έσωσαν την Ελλάδα. Κατά τη διάρκεια της Βυζαντινής αυτοκρατορίας η δεύτερη πόλη της Βυζαντινής αυτοκρατορίας ήταν η Θεσσαλονίκη, με τη μεγάλη της ιστορία, ένα προκεχωρημένο φυλάκιο της Κωνσταντινουπόλεως. Και όλη η Μακεδονία, η οποία έγινε θέατρο πολλών μαχών μέχρι της τελευταίας στιγμής του Βυζαντινού κράτους, μέχρι των Παλαιολόγων και προ αυτών των Κομνηνών.
Έπειτα σκλαβώθηκε η Μακεδονία, όπως σκλαβώθηκε ολόκληρη η Ελλάς και επαναστατούσε η Μακεδονία, όπως επαναστατούσε όλη η Ελλάς. Η επανάσταση του Ολύμπου, η επανάσταση της Ναούσης και όλων των γνωστών περιστατικών δεν είναι ανάγκη να επαναληφθούν εδώ, σαυτή την αίθουσα.
Θέλω, όμως, να υπενθυμίσω τη νεότερη ιστορία της Ελλάδος και εάν θα μπορούσε η Ελλάς χωρίς τη Μακεδονία να είναι αυτό που σήμερα είναι. Ο περίφημος Ίων Δραγούμης στις αρχές του Μακεδονικού αγώνα είχε πει να τρέξουμε να σώσουμε τη Μακεδονία, γιατί η Μακεδονία θα μας σώσει. Και έτσι έγινε. Η Μακεδονία έσωσε την Ελλάδα όχι μόνον ως προφυλακή, όχι μόνον ως συνοριακή περιοχή, αλλά ως περιοχή η οποία πρωτοστατεί σε κάθε προσπάθεια προόδου και ευημερίας της Ελλάδος.
Και σήμερα, η Μακεδονία είναι το τμήμα εκείνο της χώρας που κατά τη γνώμη μου οδηγεί όλη την υπόλοιπη χώρα προς την πρόοδο και την προκοπή. Πρώτα ακμάζει η Μακεδονία και όλες οι άλλες περιοχές μετά. Δεν ομιλώ για τις μεγάλες πόλεις, δεν ομιλώ για την Αθήνα, ούτε για τη Θεσσαλονίκη, ούτε για άλλες πόλεις που έχει το κράτος. Μιλώ για περιοχές. Η Μακεδονία είναι η πρώτη στην ανάπτυξη, είναι η πρώτη στην εμπορική δραστηριότητα, είναι η πρώτη στη γεωργική ανάπτυξη, είναι η πρώτη στη συναλλαγή με τις άλλες χώρες, τις γειτονικές, διευκολύνεται λόγω της θέσεώς της.
Και σήμερα, είμαστε υποχρεωμένοι να συζητούμε ότι έσωσε την Ελλάδα, όχι μόνο με τους πολέμους του 1912-13 που ελευθερώθηκε η χώρα, ελευθερώθηκε αυτός ο τόπος, αλλά έσωσε την Ελλάδα και το 1917-18. Διότι εάν ήταν αντίθετη η έκβαση του πολέμου, τα ωφελήματα, η απελευθέρωση των περιοχών που επετεύχθη με τους πολέμους του 1912 και 1913 θα εχάνοντο. Και αυτή ήταν η διάσταση μεταξύ των δύο πλευρών εκείνη την εποχή, μεταξύ της μιας πλευράς και της άλλης – και οι δύο ήθελαν το καλό του τόπου δεν μου μένει καμμία αμφιβολία – αλλά η μία πλευρά είχε την προοπτική και τη δυνατότητα πολιτικής εκτιμήσεως των πραγμάτων την ορθή και η άλλη δεν την είχε και υπεστήριζε την ουδετερότητα ή ο,τιδήποτε άλλο. Εάν η Ελλάς δεν είχε το 1916, με τη Θεσσαλονίκη, με τον πόλεμο του 1917-18, ταχθεί παρά το πλευρό των Συμμάχων, εάν δεν είχε προσφέρει τη θυσία, την οποία ακούσαμε τη μεγάλη και δεν έπεφταν τόσοι Έλληνες στις μάχες, όχι μόνον του Σκρα, αλλά όλου του πολέμου, δεν θα είχαμε την εγγύηση της διατηρήσεως των ελληνικών αυτών εδαφών.
Και τώρα, που προ ολίγων ωρών εξεφωνούντο τα ονόματα των πεσόντων, σκεφτόμουνα τι αξία έχει κάθε όνομα χωριστά. Εμείς τα ακούσαμε πεντακόσια ονόματα και πλέον να εκφωνούνται. Κάθε ένας, ένας άνθρωπος, κάθε ένας μια ψυχή, ένας οικογενειάρχης ή ένας γυιος ή ένας πατέρας ή ένας αδελφός, του οποίου εκόπη η ζωή απότομα χάριν της πατρίδος. Δεν μπόρεσε να αφήσει απογόνους, δεν μπόρεσε να συνεισφέρει στην κοινή προσπάθεια, έχασε τη ζωή του ένας άνθρωπος 20, 25, 30 το πολύ ετών, προσέφερε το υπόλοιπο της ζωής του υπέρ της πατρίδος. Μεγάλη θυσία, μεγάλη. Και δεν μπορεί να υπολογισθεί το βάρος της το ηθικό, αλλά και το βάρος το πολιτικό που έχει αυτή η θυσία.
Γιαυτό είμαστε ευγνώμονες σαυτούς τους ανθρώπους, ευγνώμονες στους στρατιώτες της Μεραρχίας των Σερρών, ευγνώμονες στους Κρήτες, οι οποίοι πάντοτε προμάχησαν υπέρ της Μακεδονίας και πάντοτε υπάρχει αυτός ο σύνδεσμος μεταξύ των δύο απωτάτων ορίων της Ελλάδος, του νότου της Κρήτης και του βορρά της Μακεδονίας. Στον Μακεδονικό αγώνα υπήρξαν παρόντες με διάφορους οπλαρχηγούς και βεβαίως στη Μεραρχία του Αρχιπελάγους, η οποία έδωσε αίμα και προσπάθεια και θυσία και εκείνοι αγκαλιασμένοι με τη Μακεδονία, διότι έτυχαν να είναι τα κομμάτια εκείνα της Ελλάδος, που επολεμούσαν εναντίον των εχθρών εκείνη την εποχή, ενώ η νότιος Ελλάς το είχε αρνηθεί. Και δεν μπορεί κανείς να μην θυμηθεί και το περίφημο βιβλίο που έγραψε ο Στρατής Μυριβήλης για τη Ζωή εν Τάφω, που δεν είναι τίποτα άλλο παρά ο πόλεμος στο Μακεδονικό μέτωπο. Ένα αντιπολεμικό μυθιστόρημα, αλλά το οποίο συγχρόνως σου δίνει την αίσθηση ενός αναγκαίου πολέμου.
Και αυτό ήθελα να πω καταλήγοντας, όπως είπα και στην αρχή, υπάρχουν πόλεμοι απωθητικοί, υπάρχουν πόλεμοι τους οποίους κανείς δεν αποδέχεται και υπάρχουν πόλεμοι στους οποίους εξαναγκάζεται ένα έθνος και προστρέχει με όλη τη δύναμη της ψυχής του και προσφέρει τα πάντα σαυτούς, για να συνεχίσει την απελευθέρωση των σκλαβωμένων αδελφών και να συντηρήσει την ελευθερία.
Αυτός ήταν ο πόλεμος εδώ της Μακεδονίας, αυτός ήταν ο πόλεμος της περιοχής, αυτός ήταν ο πόλεμος του Σκρα. Εμείς οι υπόλοιποι δεν χρωστάμε παρά μόνο να θυμόμαστε τη μεγάλη επέτειο, να θυμόμαστε τη μεγάλη θυσία και να προσπαθούμε να είμαστε αντάξιοι των ηρώων. Και είμαι βέβαιος ότι αυτή η προσπάθεια θα συνεχισθεί και διαρκώς θα προσφέρει νέους καρπούς.
Άλλη μία φορά θέλω, κύριε Δήμαρχε, να τελειώσω την ομιλία μου λέγοντας Χρόνια πολλά όχι μόνο για τη γιορτή του Πάσχα, την οποία προ ολίγων ημερών εκάναμε, αλλά να πω χρόνια πολλά για την επέτειο, διότι εμείς και τις μάχες τις πολεμικές τις έχουμε σαν γιορτή και τις επετείους τις πιο σκληρές και τις πιο αιματοβαμμένες, ακριβώς διότι είναι γιορτές που έχουν μυστική σημασία, λέμε χρόνια πολλά. Και θέλω να σας πω γιαυτή τη μάχη του Σκρα χρόνια πολλά, κύριε Δήμαρχε, σε σας και σε όλη την περιοχή σας, σε όλο τον δήμο Αξιουπόλεως.
