Κυρίες και κύριοι,
Σας ευχαριστώ για την πρόσκληση και την δυνατότητα που μου δίνετε να μοιραστώ μαζί σας, τους προβληματισμούς, την αγωνία αλλά και το όραμα για την πανεπιστημιακή εκπαίδευση.
Η επιστημονική και τεχνολογική επανάσταση που συντελέστηκε τις τελευταίες δεκαετίες, και συνεχίζεται σήμερα, οδήγησε την Ανθρωπότητα σε μια νέα εποχή. Σε μία εποχή, όπου η γνώση και η πληροφορία διαδραματίζουν θεμελιώδη ρόλο στην κοινωνική, οικονομική και πολιτιστική ζωή.
Η ταχύτητα μετάδοσης των πληροφοριών και η διευκόλυνση της πρόσβασης στη γνώση χάρη στο διαδίκτυο επέφεραν μία σειρά αλλαγών, τα αποτελέσματα των οποίων μόλις τώρα αρχίζουμε να αντιλαμβανόμαστε. Η πολιτική, η αγορά, η οικονομία, η τέχνη και, γενικότερα, ο πολιτισμός, αποκτούν νέο περιεχόμενο.
Μπροστά στις πολλαπλές προκλήσεις, η εκπαίδευση φαίνεται να αποτελεί τη βασική προϋπόθεση για να γίνει ο κόσμος μας καλύτερος, περισσότερο δίκαιος, περισσότερο ανθρωποκεντρικός.
Σήμερα, τα ελληνικά Πανεπιστήμια βρίσκονται σε σταυροδρόμι. Καλούνται να επανακαθορίσουν τους στόχους τους για να ανταποκριθούν στα δεδομένα της νέας εποχής και στις ανάγκες μίας κοινωνίας σύγχρονης που θέλει να βρίσκεται στην πρωτοπορία.
Είναι, δυστυχώς, κοινή διαπίστωση ότι έχουν συσσωρευτεί πολλά και χρονίζοντα προβλήματα στα Πανεπιστήμια.
Παράλληλα, τα Πανεπιστήμια στην Ελλάδα, όπως και σε όλη την Ευρώπη, βρίσκονται μπροστά σε μία σύνθετη πραγματικότητα:
Στις σημερινές συνθήκες της παγκοσμιοποίησης της οικονομίας και του έντονου ανταγωνισμού, η Ανώτατη Εκπαίδευση καλείται, από τη μια πλευρά, να εναρμονισθεί στο αίτημα της σύνδεσης των πανεπιστημίων με την παραγωγή και της εξυπηρέτησης των αναγκών της οικονομίας, με την εξειδίκευση της γνώσης.
Από την άλλη πλευρά, πρέπει να παραμείνει προσηλωμένη στις αρχές του Καθολικού Πανεπιστημίου, προκειμένου να συνεχίσει να υπηρετεί τον ρόλο της, που είναι η παραγωγή και η διάδοση της γνώσης, η διαμόρφωση ενεργών πολιτών με κριτική σκέψη, με γνώσεις, που εμφορούνται από δημοκρατικά ιδεώδη και κοινωνικές ευαισθησίες.
Σε αυτό το περιβάλλον όπου οι γνώσεις εξειδικεύονται όλο και περισσότερο, όπου η ανταγωνιστικότητα γίνεται πιεστική ανάγκη, όπου η προώθηση της γενικής παιδείας περιθωριοποιείται, τίθεται και πάλι με νέους όρους η ισορροπία ανάμεσα στους στόχους του Πανεπιστημίου και τις κοινωνικές απαιτήσεις, οι σχέσεις ανάμεσα στην γνώση και την κουλτούρα.
Το Πανεπιστήμιο σήμερα αντιμετωπίζει πράγματι τον κίνδυνο μιας συνολικής αποδόμησης ακόμα και ως προς τις βασικές του αρχές. Η πορεία όμως αυτή δεν είναι μονόδρομος.
Η σωστή διάγνωση των προβλημάτων, η εξωστρέφεια, το όραμα και η εμπνευσμένη στρατηγική δράσης είναι το ζητούμενο. Έτσι ώστε να έχουμε Πανεπιστήμια χτισμένα πάνω στην απαραίτητη υποδομή και με προσανατολισμό στην ποιότητα της προσφερόμενης παιδείας.
Η ποιοτική αναβάθμιση της πανεπιστημιακής παιδείας στον τόπο μας είναι θεμελιώδες υπόβαθρο για την μετάβασή της στη νέα εποχή. Στην εποχή της γνώσης και της πληροφορίας, του διαδικτύου, της βιοτεχνολογίας, των διεργασιών και της συνεργασίας σε παγκόσμιο επίπεδο – των μεγάλων δυνατοτήτων και μεγάλων προκλήσεων αλλά και των αντιφάσεων του σύγχρονου κόσμου, αυτό το όραμα πρέπει να γίνει πράξη. Χρειάζεται συλλογική συμμετοχή και στήριξη όλων.
Ο στόχος είναι δύσκολος. Όχι όμως ανέφικτος. Απαιτούνται τομές. Καμιά αποσπασματική πρόταση δεν θα έχει αποτέλεσμα, αν δεν συνδυασθεί με ένα ολοκληρωμένο και ρεαλιστικό πρόγραμμα επιδιώξεων.
Για να μπορέσουν τα Πανεπιστήμιά μας να παρέχουν εκπαίδευση υψηλής εξειδίκευσης, προσαρμοσμένης στις ανάγκες της οικονομικής και κοινωνικής ζωής. Να είναι ανοικτά σε όλους, έτσι ώστε να μπορούν να ανταποκρίνονται στις πολλαπλές όψεις της δια βίου μάθησης. Να συμβάλλουν στη διεθνή συνεργασία. Να έχουν πλήρη αυτονομία ως προς την έκφρασή τους, καθώς και τη δυνατότητα να διατυπώνουν με πλήρη ευθύνη τις θέσεις τους επί ηθικών και κοινωνικών προβλημάτων, ως πνευματική αυθεντία, η οποία είναι αναγκαία για την κοινωνία, για να την βοηθά να στοχάζεται, να κατανοεί και να ανατάσσεται.
Σε αυτή την προσπάθεια, στην οποία είμαι βέβαιος ότι θα πρωταγωνιστήσετε, θα με έχετε δίπλα σας για ο,τιδήποτε χρειαστείτε και μπορώ να προσφέρω με τις δικές μου δυνάμεις.
Με τις σκέψεις αυτές, κηρύσσω την έναρξη των εργασιών της 52ης Συνόδου Πρυτάνεων και Προέδρων Διοικουσών Επιτροπών των Ανωτάτων Εκπαιδευτικών Ιδρυμάτων.
