Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας Κωνσταντίνος Αν. Τασούλας μετέβη στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών για να απονείμει το Αριστείο Μποδοσάκη για το έτος 2026 στους Πηνελόπη Κουγιανού-Goldberg και Χρίστο Παπαδημητρίου. Τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας υποδέχθηκε και προλόγισε η Πρόεδρος του Ιδρύματος Μποδοσάκη Αθηνά Δεσύπρη.
Ακολουθεί ο χαιρετισμός του κ. Τασούλα:
«Κυρίες και κύριοι,
Παρακολουθώντας την έναρξη της σημερινής εκδηλώσεως και τον σκοπό της απονομής των αριστείων όπως τον ανέλυσε η κυρία Δεσύπρη, τονίζοντας μια παράδοση λαμπρή του Ιδρύματος Μποδοσάκη σκέφτηκα ένα αρχαίο επίγραμμα το οποίο λέει πως «Σιγαθέν καλόν έργον θνήσκει», δηλαδή ακόμη και το πιο καλό έργο, εάν το σκεπάσει η σιωπή είναι σαν να μην έχει ζήσει. Η βράβευση και η ανάδειξη επιτευγμάτων σε οποιονδήποτε τομέα, εν προκειμένω στην επιστήμη, είναι ένας τρόπος να ζουν τα επιτεύγματα ανάμεσα στην κοινωνία, ανάμεσα σε όλους μας, και να μαθαίνουμε, ένας ευρύτερος κύκλος ανθρώπων από τους άμεσα εμπλεκόμενους, όλες αυτές τις επιδόσεις, οι οποίες σήμερα μας γεμίζουν υπερηφάνεια. Δεν μπορούμε παρά να στρέφουμε το βλέμμα μας με καμάρι και υπερηφάνεια σε συμπατριώτες μας, οι οποίοι στο εξωτερικό διαπρέπουν στον τομέα της επιστήμης, της οποιασδήποτε επιστήμης. Και είναι όντως άξιο συγχαρητηρίων το Ίδρυμα Μποδοσάκη, που αναδεικνύει αυτή την παράμετρο της επιδόσεως της ελληνικής διασποράς.
Στις αρχές της δεκαετίας του 1960 – για να μιλήσω για τον Πρόδρομο Αθανασιάδη Μποδοσάκη και την δημιουργία από τον ίδιο το 1972, λίγα χρόνια πριν αποβιώσει, του Ιδρύματος το οποίο σήμερα μας κάλεσε εδώ- οι Κωνσταντίνος και Σπύρος Βοβολίνης εξέδωσαν το περίφημο βιογραφικό λεξικό Βοβολίνη, το οποίο περιελάμβανε τις βιογραφίες όλων των σκαπανέων της ελληνικής οικονομίας όπως απεκλήθησαν στον πρόλογο οι βιογραφούμενοι, όλων δηλαδή των σπουδαίων επιχειρηματιών, οι οποίοι έδρασαν στην Ελλάδα μετά την αναγνώρισή της το 1830, ως ανεξαρτήτου κράτους. Στον πρόλογο αυτού του σπουδαίου λεξικού παρουσιάζονται οι δημιουργοί και οι συντελεστές της υπάρξεως και της προόδου του έθνους από την ανεξαρτησία μέχρι και σήμερα. Και έχει μία αναφορά αυτός ο πρόλογος σε μία επιστολή που είχε στείλει τον Οκτώβριο του 1828 ο Ιωάννης Καποδίστριας, μόλις είχε έρθει στην Ελλάδα, στους τρεις πρέσβεις των τότε Μεγάλων Δυνάμεων, Αγγλίας, Γαλλίας και Ρωσίας περιγράφοντάς τους την κατάσταση την οποία παρέλαβε, δηλαδή μια καθημαγμένη χώρα. Ήθελε όμως να δώσει και έναν τόνο αισιοδοξίας, και για να δώσει τον τόνο αισιοδοξίας ο Καποδίστριας έγραψε ότι όποιος ερευνήσει καλύτερα τις προοπτικές αυτού του Έθνους θα ανακαλύψει «τους κεκρυμμένους πόρους του, θα ανακαλύψει τον κρυπτόν και μέγαν πλούτον της Ελλάδος», εννοώντας το ανθρώπινο δυναμικό της Ελλάδος, εννοώντας τον αστάθμητο παράγοντα του ανθρωπίνου πληρώματος της χώρας. Το ανθρώπινο κεφάλαιο θα λέγαμε με τη σημερινή διατύπωση, το οποίο σήμερα στην πιο εξαίσια μορφή του βραβεύουμε.
Έτσι λοιπόν σήμερα, στο Ίδρυμα Μποδοσάκη, το Ίδρυμα ενός ανθρώπου ο οποίος υπήρξε συντελεστής προόδου στην Ελλάδα με την εργασία του, με τις επιχειρήσεις του και με τις θέσεις εργασίας που δημιούργησε, στο Ίδρυμα αυτό που συνεχίζει μετά θάνατον το έργο ενός αυτοδημιούργητου και δημιουργικού ανθρώπου, απονέμουμε τα βραβεία Μποδοσάκη σε δύο αρίστους της επιστήμης. Σε δύο προσωπικότητες που διαπρέπουν στους τομείς τους επενδύοντας μόχθο, αμφιβολία, περιέργεια και πειθαρχία στην έρευνα αιχμής. Την Πηνελόπη Κουγιανού-Goldberg και τον Χρίστο Παπαδημητρίου.
Η Πηνελόπη Κουγιανού-Goldberg είναι η κορυφαία ερευνήτρια στο πεδίο του παγκόσμιου εμπορίου και ανάπτυξης. Ανέδειξε με το έργο της τον αντίκτυπο των εμπορικών πολιτικών στην παραγωγικότητα των επιχειρήσεων. Ανέδειξε επίσης τον αντίκτυπο των εμπορικών πολιτικών στην ευημερία των καταναλωτών, καθώς και στη φτώχεια, τις ανισότητες και την οικονομική ανάπτυξη, ιδιαίτερα στις αναπτυσσόμενες χώρες.
Ο Χρίστος Παπαδημητρίου είναι ο “γκουρού των υπολογιστών” όπως προσφυώς τον έχουν χαρακτηρίσει. Εκτός από την εξαιρετική συμβολή του στη σύγχρονη θεωρία του υπολογισμού, ασχολείται, τα τελευταία χρόνια, με τη μελέτη του εγκεφάλου και της τεχνητής νοημοσύνης.
Διερευνά τα βιολογικά θεμέλια της ευφυΐας και της γλώσσας. Είναι ένας πολυπράγμονας άνθρωπος της σκέψης και της δράσης με συνεισφορά στη θεωρία των προσεγγιστικών αλγορίθμων.
Ο κ. Παπαδημητρίου επεκτάθηκε, επίσης και σε άλλα πεδία, όπως η συνεργασία του με τον Απόστολο Δοξιάδη για τη δημιουργία του κόμικ “Logicomix” και η συγγραφή του μυθιστορήματος-ποταμού “Ανεξαρτησία”. Στο μυθιστόρημα αυτό παρακολουθεί την ιστορία τουλάχιστον τριών γενεών και μαζί τη σύγχρονη ελληνική ιστορία σε κάποιες κρίσιμες στιγμές της. Κάτι δηλαδή αντίστοιχο με τους «Μαυρόλυκους» του Αθανασίου Πετσάλη – Διομήδη.
Επιτρέψτε μου, ωστόσο, με την ευκαιρία αυτή, μερικές σκέψεις για την αριστεία στη σημερινή εποχή, μια εποχή δραματικών ανακατατάξεων στον χώρο της γνώσης και των εφαρμογών της. Επιτρέψτε μου μερικές σκέψεις για την περιπέτεια νοήματος στην οποία αποδύεται σήμερα ο επιστήμονας ενόψει της εμφάνισης ενός νέου συνομιλητή στο εκάστοτε πεδίο του, μιας νέας μορφής νοημοσύνης. Μια νέα μορφή νοημοσύνης η οποία μετασχηματίζει τον τρόπο με τον οποίο παράγεται, οργανώνεται, κατανοείται και διευκολύνεται η επιστημονική γνώση.
Η αναζήτηση της αριστείας, ως εσωτερική στάση, παραμένει η ίδια. Σήμερα, ωστόσο, στην εποχή της τεχνητής νοημοσύνης, η αριστεία δεν εκδηλώνεται ως υπεροχή του ανθρώπου έναντι της μηχανής, αλλά ως η ικανότητά του να συνεργάζεται με μια νέα μορφή λογικής. Να αναγνωρίζει τα όριά της, να τα αξιοποιεί δημιουργικά, να λειτουργεί συμπληρωματικά προς αυτήν.
Ο άνθρωπος προσφέρει κάτι που μία μηχανή δεν μπορεί να αποκτήσει: την κρίση, τη φαντασία, την ηθική, και η τεχνητή νοημοσύνη την ταχύτητα, την ακρίβεια, την υπολογιστική δύναμη. Υπ’ αυτή την έννοια, η παρουσία της τεχνητής νοημοσύνης αναδεικνύει με ακόμη μεγαλύτερη ένταση την ηθική διάσταση της αριστείας. Η επιστήμη δεν είναι ουδέτερη· και η τεχνητή νοημοσύνη, ως προϊόν της, κληρονομεί τις αξίες, τις προκαταλήψεις, τις αδυναμίες της.
Σ’ αυτή την κρίσιμη στιγμή της συνάντησης δύο κόσμων, κρίνεται η ωριμότητα του ανθρώπου ως προς τον τρόπο χρήσης των νέων εργαλείων που ο ίδιος δημιούργησε. Κρίνεται η υπευθυνότητά του απέναντι στις συνέπειες της γνώσης. Κρίνεται η αξιακή του συγκρότηση.
Κρίνεται, με δυο λόγια όχι μόνο το μέλλον της επιστήμης, αλλά και το μέλλον της ανθρωπότητας.
Επιτρέψτε μου όμως και μια άλλη σκέψη: Η Ελλάδα έχει ανάγκη να μην είμαστε ευχαριστημένοι με τον εαυτό μας, να μην εφησυχάζουμε. Έχουμε ανάγκη να διπλασιάσουμε τις προσπάθειές μας. Η αριστεία είναι μια λέξη. Αλλά θα προσέθετα: Δεν αρκεί να είμαστε απλώς άριστοι. Πρέπει κάθε μέρα αυτό όχι μόνο να το επιβεβαιώνουμε αλλά και να το υπερβαίνουμε. Δεν υπάρχει τέλος στην προσπάθεια. Πρέπει αυτό να μας «τρώει» μέσα μας. Το πώς θα γίνουμε καλύτεροι. Γιατί μόνο έτσι όλοι μαζί θα χτίσουμε μια χώρα που θα έχει μέλλον αντάξιο της ιστορίας της.
Αγαπητοί βραβευόμενοι,
Με την πολύχρονη έρευνά σας και τους προσανατολισμούς των ενδιαφερόντων σας, έχετε αποδείξει πόσο γόνιμη μπορεί να αποβεί η ευθυγράμμιση της τεχνολογικής καινοτομίας με τις ανθρώπινες αξίες. Εύχομαι να συνεχίσετε με την ίδια δύναμη και έμπνευση το έργο σας.
Αγαπητοί βραβεύοντες του Ιδρύματος Μποδοσάκη,
Τιμώντας με το Αριστείο Μποδοσάκη 2026 τους διακεκριμένους Έλληνες επιστήμονες Πηνελόπη Κουγιανού-Goldberg και Χρίστο Παπαδημητρίου για το πρωτοποριακό και διεθνώς αναγνωρισμένο έργο τους, αντιστρέφετε το πινδαρικό απόφθεγμα “Σιγαθέν καλόν έργον θνήσκει” υπέρ της αναγνώρισης, της επιβράβευσης και της προβολής αυτού του καλού έργου, ώστε να συνεχίζει να ζει, να διευρύνεται, να βαθαίνει και να μεταμορφώνει την επιστήμη και την κοινωνία.
Ο δημιουργός του Ιδρύματος Μποδοσάκη, διέπρεψε επιχειρηματικά στην Ανατολή, εδραιώθηκε στην Ελλάδα με ποικίλες δραστηριότητες και το 1972 ίδρυσε αυτό το Ίδρυμα, το οποίο μας έχει καλέσει εδώ σήμερα. Βασικός στόχος του Ιδρύματος είναι οι υποτροφίες, η αναγνώριση, η υγεία, η παιδεία και άλλοι τομείς. Βασικός στόχος, λοιπόν, του Ιδρύματος είναι ο «μέγας κρυπτός πλούτος της Ελλάδος», για να δανειστώ τη φράση του Καποδίστρια, του πρώτου Κυβερνήτη της χώρας που τρία χρόνια μετά την επιστολή αυτή, από την οποία σας διάβασα ένα απόσπασμά, δολοφονήθηκε στο Ναύπλιο από ελληνικά χέρια.
Δεν είμαστε εύκολος λαός. Η αναγνώριση και η τιμή είναι μεγάλη υπόθεση και είναι αντίδραση στον επιπολάζοντα φθόνο ο οποίος ελλοχεύει μέσα στις συνειδήσεις και την ψυχική μας διάθεση. Ο φθόνος είναι μια πανάρχαια ελληνική κακουχία η οποία πυροδοτεί τον διχασμό, πυροδοτεί την τοξικότητα και υπονομεύει την κοινωνική συνοχή. Ο φθόνος υπονομεύει την αναγνώριση και εμποδίζει την μίμηση και την άμιλλα γιατί αρέσκεται να γκρεμίζει.
Σήμερα εδώ, το Ίδρυμα Μποδοσάκη, το Ίδρυμα ενός ανθρώπου που νίκησε τη μοίρα του και προσέφερε στην Ελλάδα, όπως και πολλοί άλλοι σύγχρονοί του, καταφέρνει ένα μεγάλο χτύπημα σε αυτή την αρχαία κακουχία της φυλής μας, τον επιπολάζοντα φθόνο. Αναγνωρίζει και επιβραβεύει την αριστεία κι έτσι δίνει ένα κίνητρο μίμησης και άμιλλας το οποίο μόνο αυτό μπορεί να μας οδηγήσει να πάμε ψηλότερα, να κάνουμε την Ελλάδα αντάξια της ιστορίας της και αντάξια των φιλοδοξιών της νεολαίας της.
Σας ευχαριστώ».
