Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας Κωνσταντίνος Αν. Τασούλας εγκαινίασε τον «Πράσινο Περίπατο» στο Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών.
Ακολουθεί ο χαιρετισμός του κ. Τασούλα:
«Kυρίες και κύριοι,
Mε ιδιαίτερη χαρά βρίσκομαι σήμερα εδώ, σε αυτόν τον πνεύμονα ζωής της ευρύτερης Αττικής, που περισσότερο από έναν αιώνα τώρα υπηρετεί τη γνώση και την ελληνική γεωργία.
Θυμήθηκα, καθώς άκουγα τον κύριο Πρύτανη, πως το 1934, την περίοδο του Μεσοπολέμου, λίγο μετά την τελευταία τετραετία του Ελευθερίου Βενιζέλου, ο τότε Υπουργός Εθνικής Οικονομίας Γεώργιος Πεσμαζόγλου είχε γράψει ένα άρθρο στο περιοδικό “Βιομηχανική Επιθεώρηση” που τότε ξεκινούσε, θέλοντας να υποστηρίξει τη βιομηχανία, η οποία τότε στην Ελλάδα άρχιζε να αχνοφαίνεται.
Και ο Πεσμαζόγλου, τραπεζίτης, οικονομολόγος, στέλεχος του Λαϊκού Κόμματος, έγραψε στο καινούριο τότε περιοδικό πως πυλώνας της ελληνικής οικονομίας ήταν, είναι και θα παραμείνει, η γεωργία. Και ότι αν η βιομηχανία, είπε το ‘34, αποκτήσει κάποια βαρύτητα για την ελληνική οικονομία, αυτή η βαρύτητα δεν πρόκειται ποτέ να ξεπεράσει τη σημασία και το εύρος της γεωργίας, γιατί η Ελλάδα είναι συνυφασμένη με τη γεωργία.
Θυμήθηκα αυτή τη διαπίστωση, για να τονίσω τη μεγάλη σημασία του Γεωπονικού Πανεπιστημίου, το οποίο λίγα χρόνια πριν από τη δημοσίευση αυτού του άρθρου είχε ιδρυθεί και του οποίου πρώτος διευθυντής ήταν ο περίφημος Σπυρίδων Χασιώτης, από το Μονοδένδρι Ζαγορίου, Βουλευτής Ιωαννίνων, Γερουσιαστής, και ο οποίος θεωρείται ο πατέρας της ελληνικής γεωργίας, έχοντας γράψει για τα βασικά προϊόντα μας, για την ελιά, για τον οίνο και για την αύξηση του εισοδήματος των αγροτών των ορεινών περιοχών.
Αυτά ως προς τον Σπυρίδωνα Χασιώτη και ως προς το παρελθόν.
Εδώ, στους κήπους του εκατονταετούς και πλέον Γεωπονικού Πανεπιστημίου, όπου βρίσκομαι χάρη στην ευγενική σας πρόσκληση αγαπητέ κύριε Πρύτανη, ο περιπατητής αισθάνεται ότι πραγματώνεται το απόφθεγμα του Αριστοτέλους “Η φύσις μηδέν μήτε ατελές ποιεί, μήτε μάτην”.
Βρισκόμαστε σε ένα ιδανικό, πολυλειτουργικό αγρόκτημα με εκτεταμένες γεωργικές εγκαταστάσεις, δενδροκομείο, αμπελώνες, πειραματικούς αγρούς, κήπους καλλωπιστικών φυτών, θερμοκήπια, βουστάσια και προβατοστάσια, ορνιθοτροφείο, γαλακτοκομείο και ενυδρείο· σ’ έναν από τους λίγους χώρους όπου η πόλη θυμάται ότι κάποτε υπήρξε φύση.
Βαδίζοντας σ’ αυτή τη μικρή Εδέμ όπου αποτυπώνεται, μέσα στον αστικό ιστό και παράλληλα με την τεχνολογική πρόοδο, η στοιχειακή σχέση του ανθρώπου με τη γη, βλέπει κανείς ζωντανά τη διαδρομή ενός θεσμού που διαμόρφωσε την ελληνική γεωπονική επιστήμη, την αγροτική εκπαίδευση και την αγροτική πολιτική. Λες και τα μονοπάτια, τα δέντρα, τα φυτά του συγκροτούν ένα μοναδικό αρχείο, όπου δεν αποθηκεύεται μόνο το παρελθόν αλλά καθορίζεται και το μέλλον.
Εδώ, στις παρυφές της Ιεράς Οδού, απ’ όπου περνούσε κατά την αρχαιότητα η πομπή των Ελευσινίων, οδεύοντας προς το ιερό της Δήμητρας, θεάς συνδεδεμένης με τη γεωργία και τη σπορά, αλλά και με τη σύνδεση του Επάνω με τον Κάτω Κόσμο, ο περιπατητής ανακαλεί την ιστορία της ελληνικής γεωργίας, και θαυμάζει τα επιτεύγματα της σύγχρονης έρευνας. Μέσα στο θαλερό περιβάλλον των κήπων του Πανεπιστημίου, έρχεται στον νου η φράση που βάζει στο στόμα του Σωκράτη ο Ξενοφών στον Οικονομικό του: “Καλώς δε κακείνος είπεν, ος έφη, την γεωργίαν των άλλων τεχνών μητέρα και τροφόν είναι. Ευ μεν γαρ φερομένης της γεωργίας έρρωνται και αι άλλαι τέχναι άπασαι… σχεδόν τι και κατά γην και κατά θάλατταν”.
Ο “Πράσινος Περίπατος” τον οποίο απολαμβάνουμε σήμερα, αυτό το σημαντικό έργο αναβάθμισης και ανάδειξης της γεωπονικής πανεπιστημιούπολης, μας υπενθυμίζει ότι η βιωσιμότητα είναι καθημερινή πράξη. Είναι η φροντίδα του εδάφους, η κατανόηση των κύκλων της ζωής, η αναγνώριση ότι η ανθρώπινη ύπαρξη είναι αλληλένδετη με το περιβάλλον της. Είναι η ανταπόκρισή μας στην επίκαιρη φωνή της γης. Κάτι αρχέγονο ανασαίνει εδώ, καθώς η γεωπονική γνώση είναι η πιο παλιά μορφή σοφίας, η πρώτη οργανωμένη επιστήμη και τέχνη που έβαλε τα θεμέλια για τον ανθρώπινο πολιτισμό και την οργανωμένη κοινωνία. Για να ανθίσει η ζωή “φτάνει ένα αλέτρι να βρεθεί κι ένα δρεπάνι κοφτερό σ’ ένα χαρούμενο χέρι”, όπως έγραψε ο Νίκος Γκάτσος στην θρυλική ‘Αμοργό’ του. Πάνω στο μικροσκοπικό αγγείο «των θεριστών», στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηρακλείου, βρίσκεται μια παράσταση ανθρώπων χαρούμενων, που έχουν ολοκληρώσει τον θερισμό. Και ταυτόχρονα, η γεωπονική γνώση είναι κάτι εξαιρετικά σύγχρονο, καθώς είναι ορατή η αξιοποίηση της τεχνολογίας μέσω της ενσωμάτωσης νέων εργαλείων, μεθόδων και τεχνικών, για τη βελτίωση της παραγωγικότητας και τη συμβολή στη βιωσιμότητα.
Είναι προφανές ότι ο χώρος στον οποίο βρισκόμαστε σήμερα δεν επιλέχθηκε τυχαία για να στεγάσει, το 1920, την Ανωτέρα Γεωπονική Σχολή Αθηνών, τον πρόδρομο του σημερινού Γεωπονικού Πανεπιστημίου. Ιδιοκτησία του διαβόητου βοεβόδα των Αθηνών από το 1774 ως το 1796, Χατζή Αλή Χασεκή, με κτήματα εύφορα και ποικίλες καλλιέργειες, θα μετατραπεί με βασιλικό διάταγμα το 1835 σε δενδρώνα, όταν η πρωτεύουσα του ελεύθερου Ελληνικού κράτους θα μεταφερθεί στην Αθήνα. Ανάμεσα στα περιβόλια και τους αγρούς μιας πόλης που αποχαιρετούσε αργά και διστακτικά τον αγροκτηνοτροφικό χαρακτήρα των περιχώρων της, τούτη εδώ η έκταση μεταμορφωνόταν σε τόπο πειραματισμού, καλλιέργειας και μάθησης.
Μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή, η Σχολή απέκτησε ακόμη μεγαλύτερη σημασία. Χιλιάδες άνθρωποι έπρεπε να εγκατασταθούν, να καλλιεργήσουν, να ζήσουν από τη γη. Η γεωπονική γνώση δεν ήταν πολυτέλεια, αλλά όρος επιβίωσης. Η Ανωτέρα Γεωπονική Σχολή έπαιξε αποφασιστικό ρόλο στη χάραξη της γεωργικής πολιτικής, στην αγροτική μεταρρύθμιση, στην αποκατάσταση των προσφύγων, στην οργάνωση των συνεταιρισμών, στον εκσυγχρονισμό της παραγωγής, στην έρευνα για την καλύτερη απόδοση και ποιότητα των γεωργικών και κτηνοτροφικών προϊόντων. Οι πρώτοι καθηγητές και φοιτητές εργάστηκαν με πάθος, συχνά με ελάχιστα μέσα, για να δημιουργήσουν μια επιστημονική βάση που θα στήριζε την αγροτική ανάπτυξη της χώρας.
Στα χρόνια που ακολούθησαν, το Πανεπιστήμιο μεγάλωσε μαζί με την Ελλάδα. Πέρασε δυσκολίες, μετακινήθηκε προσωρινά, επέστρεψε, ξαναχτίστηκε. (Το εμβληματικό κεντρικό κτίριο ολοκληρώθηκε το 1954 με τη βοήθεια του Σχεδίου Μάρσαλ). Ήταν μια εποχή όπου η χώρα ξαναγεννιόταν, και το Γεωπονικό Πανεπιστήμιο ήταν μέρος αυτής της αναγέννησης.
Σήμερα, στις κρίσιμες συνθήκες που διαμορφώνονται εξαιτίας της κλιματικής αλλαγής, μια εποχή που επίκεντρο της επιστημονικής και οικονομικής μέριμνας αποτελούν η επισιτιστική ασφάλεια, η διατήρηση των υδάτινων πόρων, η προστασία της βιοποικιλότητας, η συνεισφορά του Γεωπονικού Πανεπιστημίου στον πρωτογενή τομέα –βασικό πυλώνα της ελληνικής οικονομίας και κοινωνίας με πολυδιάστατη επίδραση τόσο στην οικονομική ανάπτυξη όσο και στην κοινωνική συνοχή– εξακολουθεί να παραμένει πολύτιμη. Με την αναβάθμιση, ωστόσο του περιβάλλοντος χώρου της Πανεπιστημιούπολης, το Γεωπονικό Πανεπιστήμιο επιτελεί και μια ευρύτερη χειρονομία μεγάλης κοινωνικής σημασίας: με στόχο τη βελτίωση του μικροκλίματος, τη μείωση του φαινομένου της αστικής θερμικής νησίδας, των επιπέδων του θορύβου και της ατμοσφαιρικής ρύπανσης, προσφέρει στην πολλαπλά επιβαρυμένη περιοχή του Ελαιώνα έναν πνεύμονα πρασίνου, ανεκτίμητο για τους κατοίκους της περιοχής και φιλόξενο για τους φοιτητές. Οι έξοχα αναδιαμορφωμένοι εξωτερικοί χώροι, με μείωση των ασφαλτικών επιφανειών και αύξηση των πεζοδρόμων, η ευφυής θεματική σύνδεση με τους δενδρόκηπους της Πανεπιστημιούπολης, η φύτευση νέων δέντρων, καλλωπιστικών θάμνων και ποών, το νέο δίκτυο άρδευσης που αξιοποιεί τα ήδη υπάρχοντα πηγάδια για την ορθολογική και βιώσιμη διαχείριση του νερού, ο οδοφωτισμός με ανανεώσιμες πηγές ενέργειας χαμηλής κατανάλωσης, δίνουν το μέτρο του σεβασμού στη βιοποικιλότητα, στην οικολογική ισορροπία και στην γεωπονική παράδοση του Ιδρύματος.
Χαίρομαι που το Γεωπονικό Πανεπιστήμιο διατηρεί τη στενή σύνδεσή του με την πράξη και την κοινωνία, μετατρέποντας την ακαδημαϊκή γνώση σε εφαρμόσιμη καινοτομία και μοχλό ανάπτυξης. Χαίρομαι για την εξωστρέφεια του Ιδρύματος, για την αποτελεσματική και δημιουργική προσφορά του και εύχομαι, κύριε Πρύτανη, να συνεχίσετε το έργο το καλό, με έμπνευση, ευαισθησία και τόλμη.
Γνωρίσαμε την Ιερά Οδό μέσα και από το περίφημο μυθιστόρημα του Γιώργου Θεοτοκά “Η Ιερά Οδός”, που είναι μέρος ενός ευρύτερου έργου με τίτλο “Ασθενείς και Οδοιπόροι”. Σε αυτό το μυθιστόρημα ο Γιώργος Θεοτοκάς περιγράφει την περίοδο του Βορειοηπειρωτικού Έπους, περιγράφει την περίοδο της Κατοχής, αλλά δεν περιορίζεται στη δοκιμασία εκείνης της χρονικής περιόδου. Δίνει στην “Ιερά Οδό” του και την ελπίδα της ανόρθωσης μετά από αυτήν την δοκιμασία.
Το Γεωπονικό Πανεπιστήμιο μετέτρεψε αυτή την ελπίδα της ανόρθωσης σε πράξη. Και σήμερα, με αυτόν τον παραδειγματικό “Πράσινο Περίπατο”, δίνει όχι μόνο το μέτρο της φροντίδας για τον εαυτό του και την ευρύτερη περιοχή, αλλά και ένα υπόδειγμα για το πώς πρέπει να αξιοποιείται και να φροντίζεται ο δημόσιος χώρος πλέον με τα νέα δεδομένα.
Μπορούμε να συμβαδίσουμε με την κλιματική κρίση κάνοντας τις αναγκαίες προσαρμογές. Να ακολουθήσουμε τη σοφή συμβουλή του Καβάφη με την “ποικίλη δράση των στοχαστικών προσαρμογών”. Ο “Πράσινος Περίπατος” είναι η “ποικίλη δράση των στοχαστικών προσαρμογών” στην καινούργια εποχή.
Κι αν επεκταθεί, θα μας κάνει να ξεπεράσουμε και αυτή τη δοκιμασία και να δείξουμε πως η προσαρμοστικότητά μας, ο συνδυασμός φύσης και επιστήμης, η επινοητικότητά μας μπορεί να μας κάνει να ανταπεξέλθουμε και σε αυτή τη μεγάλη δοκιμασία. Συνεπώς, η Ιερά Οδός παραμένει πάντα, όχι μόνο στον Θεοτοκά αλλά και στη σύγχρονη εποχή, μια οδός που σημαίνει ελπίδα ανόρθωσης. Και σε αυτή την ελπίδα το Γεωπονικό Πανεπιστήμιο εξακολουθεί να πρωτοστατεί.
Και πάλι σας ευχαριστώ και σας συγχαίρω».
Στη συνέχεια ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας ξεναγήθηκε από τον Πρύτανη του Γεωπονικού Πανεπιστημίου Αθηνών Καθηγητή Σπυρίδωνα Κίντζιο στον «Πράσινο Περίπατο».
