Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας Κωνσταντίνος Αν. Τασούλας, στο πλαίσιο της επίσκεψής του στην Ιερά Μονή Παναγίας Σουμελά στην Καστανιά Ημαθίας, παρακάθησε σε γεύμα που παρέθεσε προς τιμήν του η Διοικούσα Επιτροπή του Πανελληνίου Ιερού Προσκυνήματος και του Σωματείου «Παναγία Σουμελά». Μετά την προσφώνηση του Προέδρου της Διοικούσας Επιτροπής κ. Γιώργου Τανιμανίδη, ο κ. Τασουλάς έκανε την ακόλουθη αντιφώνηση:
«Κυρίες και κύριοι,
είναι μεγάλη η χαρά και η τιμή τις απονομής στο πρόσωπό μου του παρασήμου των Μεγαλοκομνηνών, αλλά και αυτής της καταπληκτικής εικόνας της Παναγίας, η οποία σήμερα εορτάζεται όχι μόνο σε όλη την Ελλάδα, αλλά και απανταχού στον ελληνισμό. Αντιλαμβάνομαι αυτή την τιμή όχι τόσο προς το πρόσωπό μου, όσο προς το αξίωμα το οποίο ενσαρκώνω, ένα αξίωμα το οποίο κήδεται της ενότητος του ελληνισμού και της ιστορικής του συνέχειας. Δύο παραμέτρων απαραίτητων για την επιβίωση μας.
Χαρήκαμε σήμερα, ιεροπρεπώς, την σπουδαία γιορτή, το Πάσχα του καλοκαιριού, όπως είπε και ο Φώτης Κόντογλου. Σήμερα πάλι κατά τον Κόντογλου, όπως μας θύμισε ο Σεβασμιώτατος Σερρών και Νιγρίτης, κ. Θεολόγος, η χώρα μας ευωδιάζει πνευματικά. Και ευωδιάζει πνευματικά η Ελλάδα, εδώ στα βουνά αλλά και στις θάλασσες, γιατί τιμά την Υπεραγία Θεοτόκο. Τιμά δηλαδή το καταφύγιο, την παρηγοριά και την ελπίδα κάθε Ελληνίδας και κάθε Έλληνα. Εδώ όμως σήμερα, στο ιερό προσκύνημα της Παναγίας Σουμελά, τιμάται και κάτι πιο ιδιαίτερο, κάτι πιο ξεχωριστό, κάτι πιο μοναδικό. Τιμάται η Παντάνασσα του Πόντου. Τιμάται δηλαδή, έχοντας ένα νήμα 17 αιώνων, η Παναγία, η οποία αποτελεί το καταφύγιο και το ιερό σύμβολο του Ποντιακού ελληνισμού. Και είναι ο Ποντιακός ελληνισμός μία από τις πιο δυναμικές και δημιουργικές κοινότητες του σημερινού ελληνισμού. Μία κοινότητα πονεμένη, δοκιμασμένη από μία στυγερή Γενοκτονία από την τότε Οθωμανική Αυτοκρατορία.
Μία Γενοκτονία, την οποία προφανώς νομοθετικά έχει αναγνωρίσει ομόφωνα με απόφαση της Βουλής των Ελλήνων η χώρα μας, αλλά για την οποία Γενοκτονία όλοι μας επιδιώκουμε να αναγνωριστεί διεθνώς, οικουμενικά. Και όχι μόνο να αναγνωριστεί και διεθνώς, αλλά να αναγνωριστεί και από τον θύτη της Γενοκτονίας από την Τουρκία, η οποία με τον τρόπο αυτό δεν θα υποστεί μία ποινή ή ένα είδος εκδικήσεως, αλλά θα καταδειχθεί ότι παρόμοιες στυγερές εθνοκαθάρσεις δεν έχουν πλέον θέση στο σύγχρονο κόσμο. Δεν είναι πράξη εκδικήσεως ή αντεκδικήσεως αυτή η ιερή διεκδίκηση. Είναι πράξη μνήμης και σεβασμού κυρίως πράξη που θέλει να υποδηλώσει σε όλο τον κόσμο ότι αυτές οι αποτρόπαιες συμπεριφορές, που τις υπέστησαν άνθρωποι σαν κι εμάς βρέφη, γυναίκες, κληρικοί, παππούδες, νέοι και ηλικιωμένοι, αυτή ακριβώς η αποτρόπαιη συμπεριφορά και αποτρόπαιη μοίρα δεν πρέπει επουδενί να επαναλαμβάνεται από χέρι ανθρώπου.
Ο Αλέξιος και ο Δαυίδ Κομνηνός, οι αυτοκράτορες οι πρώτοι που ίδρυσαν την Αυτοκρατορία της Τραπεζούντας, εκεί στα βορειοανατολικά σύνορα της Μικρασίας, στη νότια Κριμαία, ήταν οι συνεχιστές του Βυζαντινού κράτους, το οποίο την ίδια περίοδο είχε καταληφθεί από την Δ’ Σταυροφορία. Η Αυτοκρατορία της Τραπεζούντας, η Αυτοκρατορία της Νίκαιας, νοτιότερα στη Βιθυνία και το Δεσποτάτο της Ηπείρου, συνέχισαν αυτές τις δεκαετίες της Φραγκοκρατίας την φλόγα τη Βυζαντινή, η οποία εν συνεχεία φώτισε ξανά το Βυζάντιο, το οποίο συνέχισε την πορεία του.
Οι ιδρυτές της Αυτοκρατορίας της Τραπεζούντας, τα εγγόνια του Ανδρόνικου Κομνηνού είναι αυτό που εμείς σήμερα αποκαλούμε οι Μεγαλοκομνηνοί. Και χάρη σε αυτούς τους Αυτοκράτορες και χάρη σε αυτό το λαό, απεδείχθη η διάρκεια της θρησκείας μας, του Χριστιανισμού, της Ορθοδοξίας, αλλά και η διάρκεια του Ελληνισμού, ο οποίος 17 αιώνες τώρα, στο μοναστήρι της Παναγίας, στο όρος Μελά, εκεί στις Άλπεις τις Ποντιακές, αλλά και εδώ πλέον, στο Βέρμιο, που τόσο μοιάζει ως τόπος με εκείνον τον τόπο, συνεχίζουμε να τιμούμε την ίδια Παναγία, τη Παντάνασσα των Ποντίων.
Μετά τον ξεριζωμό, η θαυματουργή της εικόνα έγινε ένα αιώνιο κειμήλιο και φωτίζει τον δρόμο μας για το μέλλον. Έναν δρόμο περισυλλογής, αποφασιστικότητας, μνήμης, αλλά και φιλοδοξίας και προοπτικής. Είμαστε τυχεροί που βιώσαμε μια κορυφαία στιγμή της Ορθοδοξίας και ταυτόχρονα ημέρα συλλογικής μνήμης και αναγέννησης του Ποντιακού Ελληνισμού. Μαζί όμως με την μνήμη της δημιουργίας και της προσφοράς, η Παναγία Σουμελά κρατά ζωντανή και την μνήμη του μαρτυρίου.
Ο Ποντιακός Ελληνισμός υπέστην μια από τις μεγαλύτερες τραγωδίες του 20ου αιώνα. Γι’ αυτό και η διεθνής αναγνώριση αυτής της Γενοκτονίας είναι πρωτίστως υπόθεση ιστορικής αλήθειας, δικαιοσύνης και αξιοπρέπειας.
Σήμερα, λιτανεύεται η εικόνα της Παναγίας και αντηχούν οι χοροί, οι ύμνοι και οι μουσικές του Πόντου, οι χοροί του Πόντου που έρχονται από τόσο βαθιά, από τα ομηρικά χρόνια. Λέγεται πως ο πρώτος ήρωας, ημίθεος, που χόρεψε τον πυρρίχιο που καμαρώσαμε προηγουμένως, ήταν ο Αχιλλέας, μπροστά στην πυρά του φίλου του Πατρόκλου και κατά τη διάρκεια της κηδείας του. Μια κηδεία του Πατρόκλου η οποία ενέπνευσε ακόμη και σπουδαίους ποιητές. Είναι γνωστό ότι ο Καβάφης έγραψε ένα σπουδαίο ποίημα για τα άλογα του Αχιλλέα, τα οποία και αυτά θρηνούσαν τον χαμό του Πατρόκλου.
Αυτοί, λοιπόν, οι χοροί και οι πολιτιστικές καταβολές των Ποντίων ήρθαν ατόφιες. Εδώ στη νέα γη τους ενσωματώθηκαν, διαδόθηκαν, αγαπήθηκαν και αποτελούν μέρος της πανεθνικής μας, πολιτιστικής κληρονομιάς. Κλείνοντας, ήθελα να θυμίσω τη σημασία αυτών των αυτοκρατοριών της Τραπεζούντας, της Νίκαιας και του Δεσποτάτου της Ηπείρου, είναι σημαντική γιατί σε αυτές τις αυτοκρατορίες μπήκε για πρώτη φορά το έναυσμα της περίφημης Μεγάλης Ιδέας, η οποία καθοδήγησε και καθόρισε τα πρώτα εκατό χρόνια του νεοελληνικού κράτους.
Η Μεγάλη Ιδέα ήταν μια κινητήρια μηχανή, η οποία ενέπνευσε τον ελληνικό λαό και τον ελληνικό στρατό να διεκδικήσει την εδαφική του αποκατάσταση. Τα πρώτα σύνορά μας ήταν από τις εκβολές του Σπερχειού μέχρι τις εκβολές του Αχελώου. Και χάρη στη Μεγάλη Ιδέα έχουμε σήμερα τα σημερινά σύνορα.
Πρόδρομος εκδήλωσης εκείνης της μεγάλης ιδέας ήταν οι αυτοκρατορίες μετά την πτώση του Βυζαντίου από την Δ’ Σταυροφορία, και ειδικότερα στην αυτοκρατορία της Νίκαιας όταν ανέλαβε ο Θεόδωρος Λάσκαρης, αυτοκράτωρ, το 1208, εκφώνησε έναν σπουδαίο λόγο. Λέγεται ότι τον έγραψε ο ιστορικός Νικήτας Χωνιάτης, εις τον οποίον είπε «Καὶ τῶν πατρίδων αὖθις λαβώμεθα, ὧν ἀμαρτόντες ἀπεσφαιρίσθημεν», και τις πατρίδες θα τις ξαναπάρουμε πίσω, τις οποίες, κάνοντας λάθη, χάσαμε. Αυτό είπε τότε και συνέχισε: «Αύται δε εισί το αρχαίον και πρώτον ημών ενδιαίτημα, ο παράδεισος και η προς Ελλήσποντω πόλις του Κυρίου των δυνάμεων, η πόλις του Θεού ημών, το εύρριζον αγαλλίαμα πάσης της γης, η παρά πάσιν έθνεσι περιμάχητος τε και περιώνυμος. Και γένοιτο». Και ήρθε δηλαδή να γίνει η ανάκτηση αυτών των πατρίδων. Αυτή λοιπόν ήταν η σημασία και η βαρύτητα αυτών των αυτοκρατοριών.
Και σήμερα ζήσαμε λίγο αυτό το πνεύμα, χάρη στους Ιεράρχες μας, χάρη στην παράδοση της «Παναγίας Σουμελά», του σπουδαίου αυτού Σωματείου και χάρη στην σπουδαία αυτή λαϊκή προσέλευση.
Σήμερα όμως, με αφορμή αυτή την ημέρα που η Παναγία επιβεβαιώνει την προστασία και την ελπίδα που μας παρέχει, θα ήθελα να εκφράσω την ευγνωμοσύνη της Πολιτείας προς όλους εκείνους οι οποίοι μάχονται να νικήσουν τις αδυσώπητες φωτιές, προς το Πυροσβεστικό Σώμα, προς την Τοπική Αυτοδιοίκηση, προς τις Περιφέρειες, προς τους εθελοντές, προς την Πολιτική Προστασία, προς τις Ένοπλες Δυνάμεις, προς όλους όσους πολεμούν κάτω από συχνά δυσκολότατες καιρικές συνθήκες, για να προστατεύσουν τη ζωή, την περιουσία και το φυσικό περιβάλλον. Είναι μια μάχη που δίνεται κάθε καλοκαίρι.
Είναι μια μάχη η οποία πρέπει να είναι νικηφόρα και να αποτρέψει μεγαλύτερες συμφορές. Γι’ αυτό και όλοι αυτοί οι άνθρωποι, οι συνάνθρωποι μας που σήμερα, χθες και αύριο παλεύουν σε αυτά τα πύρινα μέτωπα, πρέπει να είναι στη σκέψη μας και στις ευχές μας.
Σεβασμιώτατε, ευχαριστώ για την φιλοξενία, για την τιμή που μου κάνετε και επιτρέψτε μου να εγείρω πρόποση υπέρ της υγείας, υπέρ της μακροημερεύσεως και υπέρ της ευοδώσεως των προσπαθειών σας.
Να είστε καλά, χρόνια πολλά!»
